Column #21 Marko Otten: Geen afscheid van BPS

Ruim zes jaar geleden hebben de leden van onze vereniging voor een nieuwe voorzitter gekozen. Dat gebeurde in een algemene ledenvergadering die in verband met corona – wat onwennig nog – online werd georganiseerd. De nieuwe man op die plek was ik.

In de eerste maanden van kennismaking met bestuur, academie en verschillende scholen dacht ik vaak: Wie ben ik dat ik dit doen mag? Zoveel enthousiasme en gedrevenheid als binnen onze gelederen tref je zelden aan. Het feit dat een enorme hoeveelheid werkzaamheden wordt verzet door vrijwilligers maakt het extra speciaal. Het bestuurssecretariaat en de inzet op communicatie zijn relatief klein gehouden wat niets afdoet aan de grote waardering die we als bestuurders voor deze ondersteuning hebben. Omdat we in mijn ‘ambtsperiode’ gegroeid zijn van 60 naar 100 scholen, is er wel een beweging op gang gekomen in de richting van een meer professionele aanpak van het bestuur. Daar komt bij dat dit streven een logisch uitvloeisel is van het beleidsplan 2023-2026.

Ik ben dankbaar voor de buitengewoon boeiende jaren in de BPS; vooral om de scholen – PO, VO en recent zelfs VSO – die we in de vereniging tegenkomen; denk aan verenigingsdagen, afzonderlijke bilaterale ontmoetingen, collegiale consultaties en natuurlijk tijdens de visitaties. Ik was toch echt geen vreemde in onderwijsland, maar de organisatorische variëteit, het pedagogisch bewustzijn en onderwijskundige creativiteit rondom de hoogbegaafde leerlingen heeft mij steeds opnieuw verrast.

Op sommige scholen zie je hoe het vaste leerplan en rooster volledig zijn verdampt ten gunste van projecten, al dan niet omgeven door instructie-uren en denklessen. En op andere scholen vind je een hb-programma dat is ingevlochten in de bestaande gestructureerde omgeving.

BP-scholen laten een waaier van mogelijkheden zien waarvoor ook vanuit het buitenland belangstelling blijkt te bestaan. Misschien is dat logisch vanuit België en Duitsland, maar ook veraf zoals in Hong Kong kijken onderwijsmensen die veel met hb-leerlingen te maken hebben, belangstellend naar hoe wij het binnen BPS allemaal doen. Binnenkort bezoekt een delegatie van 10 docenten van the Lutheran Academy Hong Kong, onder leiding van hun directeur Patrick Lam, weer enkele van onze scholen. Het gesprek in het bestuur zal gaan over een lokale versie van BPS in de Chinese stad.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat in mijn jaren als voorzitter bij BPS ook een aantal zaken niet goed gegaan zijn. Het is me niet gelukt een goede politieke lobby op te bouwen. Ik hoop dat straks een meer geprofessionaliseerd bestuur daar middelen en ruimte voor kan vrijmaken. Zo’n lobby kan bevorderen dat er eindelijk een kosten-batenanalyse plaatsvindt van alle beleidsmaatregelen die het ministerie over de Nederlandse hoogbegaafde leerlingen heeft uitgeworpen, zoals bijvoorbeeld de samenwerkingsverbanden, een uiterst kostbaar instituut. Het is een chaotisch conglomeraat van instellingen die allemaal een eigen beleid voeren. De van bovenaf opgelegde verbanden vormen de afspiegeling van wantrouwen en bevoogding. Er wordt ongelooflijk veel geld in vermorst (betaalde voorzitters, secretariaat, bureau, huisvesting, koffie en verwarming) voordat de individuele leerling er ook maar iets van merkt. Het hele systeem gaat ervanuit dat middelen en doelen die de overheid inzet voor bepaalde doelgroepen, zoals hoogbegaafden, niet tot samenwerken uit eigen beweging van scholen zouden leiden. De vereniging BPS maar ook andere profielorganisaties bewijzen dagelijks het tegendeel.

Een ander voorbeeld is de oprichting en financiering van het Kenniscentrum HB. Dit instituut heeft goede dingen voortgebracht, mede dankzij een ruimhartige financiering. Maar toch jammer dat het op grote afstand staat van de scholen. Je zou de oprichting ervan ook kunnen interpreteren als het bewijs van politieke minachting voor de enorme hoeveelheid kennis die wordt geaccumuleerd in het werken met hoogbegaafde leerlingen op onze scholen en in de vereniging. Ik heb ruim zes jaar de claim hoog gehouden dat wij van BPS hét kenniscentrum vormen op het gebied van hoogbegaafdheid. Zeker in combinatie met een goed functionerende wetenschappelijke raad die het het praktijkgericht onderzoek in de scholen stimuleert en ondersteunt, lijkt me dat we over BPS als kennisinstituut niet te bescheiden moeten zijn. Wie weet breekt ook dit inzicht nog eens door bij de beleidsmakers op OC&W.

Terug naar waar ik mee begon. Als je in de scholen en op toogdagen zoveel energieke en enthousiaste professionals tegenkomt en thuis in het hart van de vereniging al die gedreven vrijwilligers meemaakt, is het natuurlijk moeilijk afscheid te nemen. Toch vind ik halverwege mijn 76e levensjaar dat het tijd wordt op te stappen.

In de hoedanigheid van uw voorzitter stop ik met ingang van het volgende schooljaar. Maar als secretaris van visitatiecommissies hoop ik nog lang betrokken te blijven bij u en de vereniging BPS.